Ekonomik yıkım

 

Bilerek ve isteyerek (2): oyunun ikinci perdesi

Mustafa Durmuş

22 Mayıs 2026

Dün Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisinin (CHP) 38. Olağan Genel Kurultayını geçersiz sayarak, mevcut yönetimin uzaklaştırılmasına ve yerine Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibinin getirilmesine karar verince, 14 ay sonra ekonomide ve siyasette yeniden bir deprem yaşandı.

Mutlak butlanın üç önemli yanı

“Mutlak Butlan” olarak da anılan bu kararın birçok yanı var ama asıl olarak aşağıdaki üç yanı çok önemli:

Öncelikle, bu karar, CHP ile ilgili gözükse de etkileri itibarıyla onun ötesine geçen bir karar: önümüzdeki seçimlerde iktidarı almaya yakın olan her türden muhalefet partisine karşı alınmış bir karar. Yani “demokrasi” butlana uğratıldı.

İkincisi, bu karar, bir süredir otoriter bir rejimle ülkeyi yönetenlerin açık bir diktatörlüğe geçiş için başvurdukları bir aşama: daha önce HDP’li belediyelere ve ardından CHP’li belediyelere yapılan yaygın kayyum atamaları, Türkiye çapında CHP’li belediyelere yönelik kolluk operasyonları, yaygın tutuklamalar ve mutlak butlan ile sürdürülüyor.

Üçüncü olarak, bu operasyon açık bir biçimde, 13 yıldır tek bir seçimi bile kazanamamış olan ve artık müesses nizam içindeki yeri giderek netleşmiş olan Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibi aracılığıyla yapılıyor.

Oyunun ikinci perdesi

Kısaca mutlak butlan, 19 Mart 2025 tarihinde sahnelenen ve İstanbul Büyükşehir Belediyesine (İBB) yapılan operasyonlarla sürdürülen bir oyunun ikinci perdesidir.

Günümüz faşizminde artık siyasal iktidarlar, muhalif siyasal partileri kapatmıyorlar ama soruşturmalarla, baskılarla ve mutlak butlan kararlarıyla etkisiz hale getiriyorlar. Böylece önümüzdeki iki yıl içinde yapılması beklenen bir genel seçime rakipsiz girmek ve sözde seçimlerle iktidarlarını korumak istiyorlar.

Bu ne nedenle de yazının başlığı (oyunun ikinci bölümü anlamında), “bilerek ve isteyerek (2)” oldu.

Ağır ekonomik fatura

Mutlak butlanın neden olduğu ve daha da olacağı ekonomik yıkım ise 19 Mart’takinden çok daha ağır olacak. Zira o tarihlerdeki ekonomik sorunların yanı sıra artık dibimizdeki savaşın beraberinde getirdiği ciddi ekonomik sorunlar da söz konusu.

Kısaca, mutlak butlan kararının açıklanmasının ardından TL varlıklar ağır bir satış dalgasına uğradı. BİST100 Endeksi, kararın ardından yüzde 6 düştü, bankacılık endeksinde bu düşüş yüzde 8,5’e yaklaştı ve devre kesici devreye sokuldu. Türkiye’nin 5 yıllık iflas risk primi (CDS), kararın hemen ardından 9 baz puan artışla 253 baz puana yükseldi. (Bu prim puanı normal bir ekonomide 50-80 baz puan arasında değişiyor).

Mutlak butlan kararı, ekonominin bütününe; artan mali ve finansal riskler, bütçe açıkları ve cari açık, sermaye çıkışı, kur artışı, daha yüksek faiz, rezervlerin erimesi, daha düşük ekonomik büyüme, daha yüksek işsizlik ve daha yüksek enflasyon (stagflasyon koşulları) ve daha fazla yoksulluk olarak geri dönecektir.

Nitekim, Bloomberg’in haberine göre, kuru tutabilmek için, TCMB dün 6 milyar dolar sattı. Bazılarına göre bu rakam 10 milyar doları buluyor. Kısaca dün swap hariç net rezervler 37 milyar dolar seviyelerine geriledi. (Tam rakamlar birkaç güne belli olur). Yani artık kurdaki artışı yavaşlatacak tamponlar da iyice zayıfladı.

Asıl bedeli emekçiler ödeyecek

Asıl bedel ise bir kez daha halka ödettirilecek. Hali hazırda artmakta olan enflasyon yüzünden perişan durumdaki, başta asgari ücretliler ve emekliler olmak üzere tüm emekçiler, mutlak butlan kararıyla daha da kötüleşecek fiyat artışları karşısında daha da yoksullaşacaklar. Öyle ki bu yıl yapılan toplu iş sözleşmeleriyle yüzde 30-40 arasında ücret zammı alabilmiş olan işçi sınıfının bu sınırlı kazanımı da bu kararla ellerinden alınacak.

Ama ne gam!

Diğer yandan, ülkeyi yönetenler açısından mesele, ülke ekonomisinin ve emekçilerin perişan halde olması değil. Aksine bu kesimlerin sınıfsal ve siyasal çıkarlarının korunması. Öyle olmasaydı, Butlan kararından bir gün önce “Varlık Barışı” adı altında bir yasayı apar topar geçirerek, kara paracıları, finans sektöründeki büyük spekülatörleri ve manipülatörleri memnun ederler miydi?

Bu, artık açık bir sınıf savaşıdır. İktidar Bloku bu savaşı bir süredir emekçi halkları iyice güçsüzleştirerek yürütmek istiyor. Mutlak butlan kararı da buna hizmet ediyor. (Burada nasıl bir mekanizma işlediğini anlayabilmek için lütfen 19 Mart operasyonlarının hemen ardından yazdığım yazıyı okuyun: https://t24.com.tr/yazarlar/mustafa-durmus/ekonomik-yikim-bilerek-ve-isteyerek-mi)